طالبان با «شبهدانشگاههای ایدئولوژیک» ساختار علمی افغانستان را تغییر میدهند
خبرگزاری بانو: طالبان تنها به حذف زنان و استادان مستقل از محیطهای علمی بسنده نکردهاند؛ بلکه در حال تأسیس نهادهایی تازه برای بازتولید فکر و نیروی انسانی مطابق با ایدئولوژی خود هستند. سه مرکز تازه با نامهای «پوهنتون اسلامی بینالمللی افغان»، «جامعه حضرت عبدالله بن مسعود» و «جامعه حضرت ابراهیم نخعی» ایجاد شده که مأموریت اصلیشان تربیت ملاها و طلابی است که بدون معیارهای علمی رایج، وارد ساختار تحصیلات عالی میشوند.
طلاب این مراکز پس از دورههای کوتاهمدت، بهعنوان استاد، مشاور یا مفتی در دانشگاهها و نهادهای دولتی گماشته میشوند. این روند در واقع ایجاد «دانشگاههای مدرسهای» است که بهجای پژوهش، نوآوری و تفکر انتقادی، بر تقلید، اطاعت و ترویج قرائت طالبانی از دین متمرکز است.
مولوی ندامحمد ندیم، وزیر تحصیلات عالی طالبان، در محفل فراغت طلاب در «پوهنتون عبدالله بن مسعود» گفته است: «این قاعدین فردای کشور اند». او بارها تأکید کرده که دستورهای هبتالله آخوندزاده مطابق شریعت و «به نفع خیر عمومی» است. ندیم پیشتر نیز آزمون علمی برای اعضای طالبان را «بیاحترامی به علما» خوانده و معیار رتبه علمی یک طالب را «تعداد ماینگذاریهای او» دانسته بود.
این روند نشاندهندهی تغییر بنیادی در مفهوم تحصیلات عالی در افغانستان است. طالبان با جایگزینکردن عقلانیت علمی به اطاعت ایدئولوژیک، میخواهند نسلی از کادرهای وفادار اما بیبهره از اندیشهی مستقل بسازند. پیامد این سیاست، گسست کامل افغانستان از معیارهای جهانی علم و آموزش، و تقویت چرخهای از خشونت مقدسسازیشده بهجای دانش و تخصص خواهد بود.
