تصویب طرح جدید تجارت تهاتری پاکستان با ایران، روسیه و افغانستان، هرچند از منظر اقتصادی گامی محدود بهنظر میرسد، اما در عرصه ژئواقتصاد منطقهای معنای عمیقتری دارد. این طرح که از سوی کمیته هماهنگی اقتصادی کابینه فدرال پاکستان تأیید شده، با هدف تقویت مبادلات منطقهای و تسهیل تجارت بدون دلار طراحی شده است.
بر اساس این سازوکار، مهلت تکمیل معاملات تهاتری از ۹۰ به ۱۲۰ روز افزایش یافته و نهادهای خصوصی مجازند برای اجرای آن کنسرسیوم تشکیل دهند. هدف اعلامی، تسهیل تجارت با کشورهایی است که نظام مالی آنها زیر فشار تحریمها قرار دارد یا ارتباط محدودی با شبکه دلاری جهانی دارند.
با این حال، کارشناسان اقتصادی میگویند حجم کنونی تجارت پاکستان با ایران، روسیه و افغانستان هنوز چندان گسترده نیست که در کوتاهمدت وابستگی منطقه به دلار را کاهش دهد. این اقدام بیش از آنکه به لحاظ مالی اثرگذار باشد، نشانهای از چرخش تدریجی اسلامآباد بهسوی محور شرقی و تلاش برای حضور در معادلات اقتصادی غیردلاری است.
در عین حال، تحلیلگران معتقدند اگر این روند تداوم یابد و کشورهای بیشتری مانند ترکیه، چین یا اعضای آسیای میانه به آن بپیوندند، پاکستان میتواند در میانمدت به یکی از کانونهای تجارت منطقهای خارج از مدار دلار بدل شود — امری که در شرایط بیثباتی ژئوپولیتیکی جهان، معنای راهبردی خواهد داشت.
