خبرگزاری بانو: در حالیکه جهان هنوز از پیامدهای بحرانهای سیاسی و اقتصادی رهایی نیافته است، تحولات تازه در عرصهٔ تسلیحات هستهای نشانهای از آغاز رقابت جدید میان قدرتهای بزرگ است. فرمان دونالد ترامپ برای ازسرگیری آزمایشهای هستهای آمریکا، درست در آستانهٔ دیدارش با شی جینپینگ در کره جنوبی، بار دیگر تنش میان واشنگتن و شرق آسیا را به سطحی تازه رسانده است.
ترامپ روز پنجشنبه اعلام کرد که به پنتاگون دستور داده است آزمایشهای هستهای را «بر مبنای برابر» با سایر قدرتها از سر گیرد. این تصمیم در شرایطی گرفته میشود که یک روز پیش از آن، ولادیمیر پوتین از آزمایش موفق اژدر هستهای «پوسایدون» خبر داده بود؛ سلاحی که روسیه آن را قادر به ایجاد امواج رادیواکتیو و تخریب سواحل دشمن میداند. همزمانی این دو اقدام، از نگاه ناظران بینالمللی، بیانگر تشدید رقابت تسلیحاتی و بازگشت فضای جنگ سرد است.
تحلیلگران معتقدند که ترامپ با طرح دوبارهٔ مسئلهٔ آزمایشهای هستهای، قصد دارد در مذاکرات پیشرو با چین دست بالا را بهدست گیرد و پکن را وادار کند دربارهٔ گسترش زرادخانه هستهای خود شفافتر عمل کند. در سالهای اخیر، چین در صحرای گوبی صدها سیلوی جدید برای موشکهای بالستیک ساخته و واشنگتن را نسبت به رشد سریع توان بازدارندگیاش نگران کرده است. تصمیم ترامپ در واقع پیام هشدارآمیزی به پکن است مبنی بر اینکه اگر محدودیتهای کنونی را نپذیرد، آمریکا نیز به رقابت تمامعیار بازخواهد گشت.
در این میان، روسیه با نمایش فناوریهای تازهٔ هستهای خود، نقش محرک را ایفا میکند. مسکو با اعلام آزمایش «پوسایدون» نه تنها قدرت نظامی خود را به رخ میکشد، بلکه میکوشد فضای بیاعتمادی میان واشنگتن و پکن را نیز عمیقتر سازد. چنین رفتاری میتواند ساختار شکنندهٔ امنیت بینالمللی را با تهدیدی تازه روبهرو کند.
پیامدهای این وضعیت بیش از همه در شرق آسیا احساس خواهد شد. کشورهای منطقه، از ژاپن و کره جنوبی گرفته تا ویتنام و اندونیزیا، اکنون در برابر این پرسش قرار گرفتهاند که آیا باید به سمت بازدارندگی مستقل حرکت کنند یا همچنان به چتر امنیتی آمریکا تکیه نمایند. همزمان، کره شمالی نیز ممکن است از این فضای جدید برای توجیه آزمایشهای تازهٔ خود بهره ببرد؛ امری که میتواند معادلات امنیتی منطقه را پیچیدهتر از گذشته کند.
بازگشت آزمایشهای هستهای به دستورکار رسمی واشنگتن، در عمل پیمان جامع منع آزمایشهای هستهای (CTBT) را بیاثر میسازد و نشانهای از فروپاشی نظم هستهای پس از دهه ۱۹۹۰ است. این تحولات یادآور دورهای است که رقابت میان قدرتها نه فقط برای حفظ توازن، بلکه برای نمایش برتری روانی و سیاسی انجام میشد.
فرمان ترامپ و نمایش قدرت پوتین، در ظاهر دو اقدام جداگانهاند، اما در واقع بخشی از یک الگوی بزرگترند؛ الگویی که بازگشت تدریجی به منطق جنگ سرد سهجانبه میان آمریکا، روسیه و چین را نشان میدهد. جهانی که روزی تصور میکرد از سایهٔ جنگ سرد عبور کرده، اکنون بار دیگر در آستانهٔ رقابتهای هستهای ایستاده است.
