شماری از فعالان حقوق بشر و کنشگران مدنی افغانستان با ارسال نامهای سرگشاده به گزارشگران ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد، نسبت به آنچه «تبعیض سازمانیافته و سیستماتیک علیه زبان فارسی دری» خواندهاند، اعتراض کرده و خواستار انجام تحقیق مستقل و اتخاذ اقدامهای فوری بینالمللی شدهاند.
در این نامه تأکید شده است که سیاستهای گروه حاکم در افغانستان، از زمان بازگشت طالبان به قدرت در ۱۵ آگست ۲۰۲۱، بهگونه تدریجی اما هدفمند، موجب بهحاشیهراندن زبان فارسی دری شده است. به گفته امضاکنندگان، این روند طی نزدیک به چهار سال گذشته، نظام آموزشی، اسناد و مکاتبات رسمی، رسانهها و ساختارهای اداری را در بر گرفته و حقوق زبانی و فرهنگی میلیونها شهروند فارسیزبان را بهطور مستقیم نقض کرده است.
فعالان مدنی هشدار دادهاند که این اقدامات تنها مصداق تبعیض سیستماتیک نیست، بلکه تهدیدی جدی علیه هویت تاریخی، فرهنگی و چندزبانی افغانستان بهشمار میرود. آنان یادآور شدهاند که زبان فارسی دری، بهعنوان یکی از زبانهای ملی و میراث کهن کشور، ریشهای عمیق در تاریخ، فرهنگ و هویت مشترک میلیونها انسان در این جغرافیا و فراتر از آن دارد.
در بخشی از نامه آمده است که حذف و سرکوب زبان فارسی دری، نقض آشکار حقوق فرهنگی و زبانی شهروندان و بیتوجهی صریح به اصل برابری و تنوع فرهنگی است. نویسندگان نامه از شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد خواستهاند تا با بررسی دقیق این ادعاها، طالبان را به رعایت حقوق زبانی، فرهنگی و انسانی همه شهروندان افغانستان ملزم سازد.
این کنشگران تأکید کردهاند که دفاع از زبان فارسی دری بخشی جداییناپذیر از مبارزه آنان برای عدالت، برابری، کرامت انسانی و تضمین حقوق همه شهروندان افغانستان، فارغ از زبان، قومیت و باورهایشان است.
ویدا ابدالی
۱۸ جدی ۱۴۰۴
